เสาการบำรุงรักษาตามแผน 7 ขั้นตอน: ลด MTTR ก่อน แล้วค่อยยืด MTBF
เสา PM ไม่ได้เริ่มที่การเขียนแผน PM แต่เริ่มที่ฐานข้อมูลเครื่องเสียที่เชื่อถือได้ บทความนี้อธิบายขั้นตอนที่ 0–7 และเหตุผลว่าทำไมสามขั้นแรกต้องมุ่งที่ MTTR

ลดเวลาหยุดเครื่อง · เพิ่มกำลังการผลิต · ลดต้นทุนบำรุงรักษา
โรงงานส่วนใหญ่เสียกำลังการผลิตไปกับเครื่องจักรที่ยังเดินอยู่ แต่เดินช้ากว่าที่ควร หยุดสั้นๆ บ่อยครั้ง และผลิตของเสียโดยไม่มีใครนับ อาจารย์ธานี อ่วมอ้อ หาความสูญเสียเหล่านี้ให้เห็นเป็นตัวเลข แล้วสอนทีมงานของท่านให้แก้ได้เอง
ประสบการณ์กว่า 30 ปี 78 โครงการ ในบริษัทอย่าง ปตท. ไทยเบฟเวอเรจ มิตซูบิชิ มอเตอร์ส โซนี่ อายิโนะโมะโต๊ะ ปูนซีเมนต์ไทย ABB และ Star Petroleum — วิธีที่ใช้คือ TPM แต่สิ่งที่โรงงานได้คือเวลาเดินเครื่องที่มากขึ้น
ไม่ได้ยกตัวอย่างจากตำราหรือจากโรงงานอื่น แต่ใช้สายการผลิต ข้อมูลการหยุดเครื่อง และปัญหาที่เกิดขึ้นจริงในโรงงานของท่าน มาเป็นกรณีศึกษาในห้องอบรม
ผู้ที่ท่านติดต่อครั้งแรก คือผู้ที่มาบรรยายและลงพื้นที่หน้างานร่วมกับทีมของท่านเอง ไม่มีการส่งต่องานให้ผู้ช่วยหรือทีมงานอื่น
ทุกหลักสูตรที่ตั้งใจนำไปใช้จริงจะมี Worksheet แผนปฏิบัติ และการติดตามผลหลังอบรม
หนังสือและเอกสารประกอบการอบรมเขียนเป็นภาษาไทยโดยวิทยากรเอง ทีมงานอ่านต่อได้หลังจบหลักสูตร
ดาวน์โหลดหนังสือ TPM ฟรี (384 หน้า)
ผลงานที่ผ่านมา
รายชื่อจากบันทึกงานของอาจารย์เอง ไม่มีการเผยแพร่ตัวเลขผลลัพธ์ เพราะไม่ได้บันทึกไว้ในรูปแบบที่ตรวจสอบได้
จุดเริ่มต้นที่เล็กที่สุด
หนึ่งวันในโรงงานของท่าน พร้อมรายงานสรุปสิ่งที่พบเป็นลายลักษณ์อักษร ไม่ต้องตัดสินใจเรื่องโครงการใหญ่ก่อน
หากทำโครงการต่อ ค่าเดินสำรวจจะถูกหักออกจากค่าโครงการ
TPM คืออะไร
TPM คือ ปรัชญา (Philosophy) หรือเครื่องมือ (Tool) ในการบริหารการผลิต ขึ้นอยู่กับลักษณะและขอบเขตของการนำไปใช้ โดยมีเป้าหมายสูงสุดอยู่ที่การปรับปรุงผลสัมฤทธิ์ขององค์กร (Company Performance)
ผลสัมฤทธิ์นั้นแสดงออกมาในรูปของคุณภาพของสินค้า (Product Quality) การลดและควบคุมต้นทุน (Cost Reduction & Control) การส่งมอบที่ตรงเวลา (On Time Delivery) และการส่งเสริมสิ่งแวดล้อมและความปลอดภัย (Safety and Environment)
Production TPM — TPM ในส่วนผลิต — เฟสแรกที่ต้องทำให้สำเร็จก่อนจะก้าวไปสู่ TPM ทั่วทั้งบริษัท เป้าหมายสูงสุดคือ เครื่องจักรเสียเป็นศูนย์ (Zero Breakdown) ของเสียเป็นศูนย์ (Zero Defect) และอุบัติเหตุเป็นศูนย์ (Zero Accident) ดำเนินการด้วย 5 เสาหลัก
Company-wide TPM — TPM ทั่วทั้งบริษัท — ขยายขอบเขตจากส่วนผลิตไปสู่ทุกหน่วยปฏิบัติงาน โดยมีเป้าหมายสูงสุดอยู่ที่ผลสัมฤทธิ์ของบริษัท (Quality, Cost, Delivery, Safety, Morale, Environment) เสาหลักเพิ่มจาก 5 เป็น 8 เสา
เครื่องมือที่ดำเนินควบคู่กัน — การดำเนิน TPM บางครั้งต้องมีกิจกรรมอื่นควบคู่กันไปด้วย เพื่อเป็นส่วนเสริมหรือเพิ่มศักยภาพ ทั้งนี้เพื่อลดความสูญเสีย (Waste) ไปสู่ระบบการผลิตแบบปราศจากความสูญเสีย ได้แก่ กิจกรรม 5ส — 5S Activity · การควบคุมด้วยการมองเห็น — Visual Control · ระบบป้องกันความผิดพลาด — Poka-Yoke และ เทคนิคทางวิศวกรรมอุตสาหการ — IE Technique
คำว่า TPM ถูกใช้ในสองความหมายที่ต่างกันมาก ความหมายแรกคือเครื่องมือบริหารการผลิตชุดหนึ่ง มีแบบฟอร์ม มีบอร์ด มีการประชุม ความหมายที่สองคือปรัชญาในการมองเครื่องจักรและคนที่ใช้เครื่องจักร โรงงานที่รับเอาความหมายแรกไปมักได้ระบบเอกสารที่ครบถ้วนภายในหนึ่งปี แล้วเลิกทำไปในปีที่สอง โรงงานที่รับเอาความหมายที่สองไปจะเปลี่ยนวิธีคิดของคนหน้างานอย่างถาวร
เป้าหมายสูงสุดของ TPM เขียนไว้สั้นมาก คือ เครื่องจักรเสียเป็นศูนย์ ของเสียเป็นศูนย์ และอุบัติเหตุเป็นศูนย์ ตัวเลขศูนย์ทั้งสามตัวนี้ไม่ได้มีไว้ให้ไปถึง แต่มีไว้เพื่อกำหนดทิศทาง เมื่อไรที่โรงงานตั้งเป้าไว้ที่ ลดลง 10 เปอร์เซ็นต์ การตัดสินใจทุกครั้งจะหยุดที่ 10 เปอร์เซ็นต์ แต่ถ้าตั้งไว้ที่ศูนย์ คำถามจะเปลี่ยนไปเป็น อะไรทำให้มันเกิดขึ้นได้ตั้งแต่แรก
โรงงานทุกแห่งบริหารคน บริหารวัตถุดิบ และบริหารต้นทุนอย่างจริงจัง มีตัวเลข มีผู้รับผิดชอบ มีการประชุมประจำเดือน แต่การบริหารประสิทธิผลของเครื่องจักรมักถูกมองข้าม เพราะเครื่องจักรยังเดินอยู่ก็ถือว่าใช้ได้ ทั้งที่มันอาจเดินช้ากว่าที่ออกแบบไว้ยี่สิบเปอร์เซ็นต์มาตลอดสามปี
ความสูญเสียที่เกิดจากเครื่องจักรจึงเป็นความสูญเสียที่มองไม่เห็นในงบการเงิน ความสูญเสียนี้ไม่ปรากฏเป็นรายการค่าใช้จ่าย แต่ปรากฏเป็นกำลังการผลิตที่หายไป เป็นค่าล่วงเวลาที่ต้องจ่ายเพื่อไล่ให้ทันแผน และเป็นการลงทุนซื้อเครื่องใหม่ทั้งที่เครื่องเดิมยังไม่ได้ถูกใช้เต็มความสามารถ TPM เริ่มต้นจากการทำให้ความสูญเสียนี้มองเห็นได้ก่อน แล้วจึงค่อยแก้
พื้นฐานที่ต้องมีก่อน: 5ส การควบคุมด้วยการมองเห็น Poka-Yoke และข้อมูลที่เชื่อถือได้
ปัญหาที่เราถูกเรียกเข้าไปแก้
ความสูญเสียของเครื่องจักรมักไม่ได้เริ่มที่ตัวเครื่อง แต่เริ่มที่มาตรฐานที่ไม่ชัดเจน การบำรุงรักษาเชิงรับ และข้อมูลที่ไม่มีใครเชื่อถือ
สิ่งที่สังเกตเห็นก่อนเสมอคือเวลาที่หายไป เครื่องจักรขัดข้องกะทันหัน — แผนการผลิตถูกกำหนดด้วยเครื่องเสีย ทีมซ่อมบำรุงหมดเวลากับการดับไฟ และ OT กลายเป็นเรื่องปกติ OEE ต่ำ — OEE อยู่ที่ 45–65% ขณะที่ Minor Stop การเดินเครื่องช้าลง และเวลา Setup กลืนกำลังการผลิตไปหนึ่งกะต่อสัปดาห์
แต่เมื่อมองลึกลงไป ปัญหามักอยู่ที่ระบบมากกว่าตัวเครื่องจักร ระบบการบำรุงรักษาไม่มีประสิทธิภาพ — แผน PM อิงตามปฏิทินมากกว่าความวิกฤตเชิงจริง ปิดใบสั่งงานโดยไม่บันทึกรหัสสาเหตุ ความเสียเดิมจึงกลับมาซ้ำ ความสูญเสียที่ไม่มีเจ้าภาพ — ของเสีย งานแก้ ความสูญเสียตอนเริ่มเดินเครื่อง ถูกกลืนเข้าไปในต้นทุนมาตรฐาน จนไม่เคยถูกหยิบยกมาเป็นเป้าหมายการปรับปรุง
และเรื่องที่ยากที่สุดคือการทำให้สิ่งที่เริ่มไว้แล้วดำเนินต่อไปได้ ไม่มีวัฒนธรรมการปรับปรุงอย่างต่อเนื่อง — กิจกรรม Kaizen เกิดขึ้นเป็นครั้งคราว ผลลัพธ์หายไปภายในหนึ่งไตรมาส พนักงานได้รับการอบรมแต่ไม่เคยเป็นเจ้าของเครื่องจักรจริง 5ส ที่ทำแล้วไม่เป็นระบบ — ทุกคนอยากให้สถานที่ทำงานเป็นระเบียบ แต่เมื่อไม่มีการดำเนินการอย่างเป็นระบบ ผลจึงไม่ไปในทิศทางเดียวกัน ไม่มีมาตรฐาน ไม่ต่อเนื่อง และไม่มีการประเมินผล
ทั้งหกข้อนี้ไม่ได้เกิดขึ้นแยกกัน และแก้ทีละข้อไม่ได้ผลนัก เพราะแต่ละข้อเป็นอาการของระบบเดียวกัน
TPM Consulting Package
รวม 23 Man-days ต่อหนึ่งโครงการมาตรฐาน ปรับขยายได้ตามขนาดโรงงานและจำนวนสายการผลิต
สัมภาษณ์แบบกลุ่มและรายบุคคล สังเกตการณ์หน้างาน และวิเคราะห์ผลสัมฤทธิ์ เพื่อประเมินความพร้อมขององค์กรก่อนเริ่ม TPM
ผู้บริหารต้องตระหนักและเข้าใจ TPM เพื่อกำหนดนโยบาย ผังการบริหาร คณะกรรมการ และแผนดำเนินการหลักได้อย่างถูกต้อง
กิจกรรมเพื่อให้พนักงานผู้ใช้เครื่องสามารถดูแลเครื่องจักรของตนเองได้ อันเป็นเสาหลักสำคัญของ TPM
กิจกรรมของฝ่ายซ่อมบำรุง ในส่วนที่นอกเหนือจากที่ผู้ใช้เครื่องจะดูแลได้เอง ควบคู่การบริหารอะไหล่และฐานข้อมูล
โค้ชและชี้นำหน้างาน เพื่อให้ TPM เกิดขึ้นจริงและยั่งยืนในองค์กร
วิธีการดำเนินการ
ลำดับที่ใช้จริงในโรงงาน และเป็นลำดับเดียวกับที่แพ็กหลักสูตรทั้งแปดเรียงไว้ จึงเลือกอบรมเฉพาะขั้นที่กำลังทำอยู่ได้
หน้างานจริง
ภาพจากการอบรมและการเดินสำรวจหน้างานร่วมกับทีมของลูกค้า ทั้งหมดเป็นงานจริงของอาจารย์ธานี อ่วมอ้อ
หนังสือฟรี · 384 หน้า
หนังสือฉบับเต็ม โดย อ. ธานี อวมออ
หนังสือฉบับเต็มว่าด้วยการนำ TPM ไปใช้ในโรงงานที่เดินระบบแบบลีน ตั้งแต่ความสัมพันธ์ของเครื่องจักรกับสมรรถนะองค์กร ความสูญเสีย การวัด OEE เสาหลักทั้งแปด ไปจนถึงการวางแผนดำเนินการจริงในโรงงาน
คลังความรู้
บทความเชิงปฏิบัติเรื่อง TPM, การบำรุงรักษา และ Lean เขียนสำหรับคนที่บริหารโรงงานจริง

เสา PM ไม่ได้เริ่มที่การเขียนแผน PM แต่เริ่มที่ฐานข้อมูลเครื่องเสียที่เชื่อถือได้ บทความนี้อธิบายขั้นตอนที่ 0–7 และเหตุผลว่าทำไมสามขั้นแรกต้องมุ่งที่ MTTR

PdM ไม่ได้ทำให้เครื่องจักรพังน้อยลงโดยตัวมันเอง แต่ช่วยให้มีเวลาเตรียมการและวางแผนล่วงหน้า ถ้าช่วงเวลาที่ซื้อมาสั้นกว่ารอบการวางแผนของโรงงาน ข้อมูลนั้นก็ไม่มีค่า

FMEA เป็นเครื่องมือเชิงป้องกัน ใช้ก่อนเกิดเหตุจึงมีค่า ใช้หลังเกิดเหตุคือการเขียนรายงาน บทความนี้อธิบาย 10 ขั้นตอนและวิธีทำให้ผลลัพธ์กลายเป็นการกระทำจริง

แนวคิดหลักของเสา QM คือของเสียไม่ได้เกิดจากคน แต่เกิดจากเงื่อนไขของเครื่องจักรที่ไม่ถูกต้อง ถ้าตั้งเงื่อนไขให้ถูกและรักษาไว้ได้ ของเสียจะไม่เกิด

ทีมส่วนใหญ่หยุดที่สาเหตุแรกที่ฟังดูสมเหตุสมผล ซึ่งมักเป็นสาเหตุเชิงกลไกเท่านั้น อีกสามมุมมองที่ไม่ได้ถูกถาม คือเหตุผลที่ปัญหากลับมา
Production TPM ใช้ 5 เสาหลัก เมื่อขยายสู่ทั้งบริษัทจะเพิ่มเป็น 8 เสา บทความนี้อธิบายแต่ละเสา ลำดับการดำเนินการ และวิธีทดสอบหน้างานว่าเสานั้นทำงานจริง
ประสบการณ์
รายชื่อทั้งหมดมาจากบันทึกงานจริง แบ่งตามกลุ่มอุตสาหกรรม กดดูรายการเต็มได้ที่หน้าผลงาน
Grohe Siam Limited, Siam Yamato Steel Co., Ltd., NASTOA (Thailand) Co., Ltd., Siam CPAC Block Co., Ltd., Pipatkorn Co., Ltd.…
บริษัท โรงแรมกะตะธานี จำกัด, Lee Patana PLC., Isotron (Thailand) Co., Ltd., IS Software Co., Ltd., Know-edge Co., Ltd.…
PPG Coating (Thailand) Inc., Eternal Plastics Co., Ltd., บริษัท นวพลาสติกอุตสาหกรรม จำกัด (ระยอง), บริษัท นวพลาสติกอุตสาหกรรม (สระบุรี) จำกัด, Phoenix Pulp and Paper PCL…
TPC Paste Resin Co., Ltd., Bangkok Polyethylene PLC., บริษัท แกรนด์ สยาม คอมโพสิต จำกัด, PTTAR PCL., บริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน)…
Thai Beverage PCL, Saharung Cane Sugar Factory Co., Ltd., Rompol Cane Sugar Factory Co., Ltd., บริษัท สงขลาโฟรสเซ่นซีฟูดส์ จำกัด, Sun Inter Food Co., Ltd.…
บริษัท ลิฟเบทเทอร์ จำกัด, บริษัท โกล์บอลซอฟท์ จำกัด, Nippon Hi-pack (Thailand) Co., Ltd., Thai Gunze Co., Ltd., SB Furniture Co., Ltd.…
Lenso Wheel Co., Ltd., Sahamirt Autopart Co., Ltd., Mitsubishi Motors (Thailand) Co., Ltd., Gold Press Industry Co., Ltd., Atsumitec (Thailand) Co., Ltd.…
OKI Data Manufacturing Co., Ltd., Sony Device Technology (Thailand) Co., Ltd., Mitsubishi Heavy Industry — Mahajak, ABB Limited, Essilor Manufacturing Co., Ltd.…
ประเภทงาน: Training 30 · Workshop 29 · Consulting 13 · Assessment 3 · Speaker 3
หัวข้อที่สอนบ่อยที่สุด: TPM (23) · Autonomous Maintenance (7) · Practical TPM (6) · TPM for Manager (2) · Kobetsu Kaizen (2) · P-M Analysis (2)
ประโยชน์จากการดำเนินกิจกรรม TPM
พนักงานเดินเครื่องและทีมงานหน้างาน
6 ข้อฝ่ายซ่อมบำรุงและงานวางแผนบำรุงรักษา
5 ข้อผลที่เห็นได้ในระดับบริษัท
6 ข้อการตรวจประเมินเบื้องต้น 3 Man-days จบด้วยรายงานความพร้อม จุดอ่อนที่ต้องแก้เร่งด่วน และแผนดำเนินการ TPM