โครงการ 5ส

สถานที่ทำงานที่สะอาดเป็นระเบียบเรียบร้อย คือ พื้นฐานของการทำงานที่มีประสิทธิภาพ อีกทั้งยังสร้างความน่าเชื่อถือให้กับผู้พบเห็น 5ส เป็นเทคนิคที่ใช้ในการจัดระเบียบสถานที่ทำงาน โดยไม่ได้มีวัตถุประสงค์เพียงเพื่อความเป็นระเบียบและความสะอาดเท่านั้น แต่ยังครอบคลุมไปถึงการสร้างจิตสำนึกในการปรับปรุงการทำงาน และการทำงานร่วมกันเป็นทีม อันจะเป็นก้าวแรกที่มั่นคงไปสู่การปรับปรุงที่ดียิ่งขึ้นต่อไปในอนาคต

5ส หรือ 5Ss มีที่มาจากภาษาญี่ปุ่น 5 คำ คือ เซริ (Seiri) เซตง (Seiton) เซโซ (Seiso) เซเกทสึ (Seiketsu) และชิทสึเกะ (Shitsuke) โดยมีการให้ความหมายในภาษาไทยไว้ว่า สะสาง สะดวก สะอาด สุขลักษณะ และสร้างนิสัย

อย่างไรก็ตาม ท่ามกลางความปรารถนาของทุกคนที่ต้องการให้สถานที่ทำงานสะอาดเป็นระเบียบเรียบร้อย กลับไม่มีการดำเนินการที่เป็นระบบอย่างแท้จริง จึงทำให้ความเป็นระเบียบเรียบร้อยที่เกิดขึ้นไม่เป็นไปในทิศทางเดียวกัน ไม่มีมาตรฐาน ไม่มีความต่อเนื่อง และที่สำคัญคือไม่มีการประเมินผล

หลายโรงงานทำ 5ส มาแล้ว แต่ผลไม่ไปในทิศทางเดียวกัน ไม่มีมาตรฐาน ไม่ต่อเนื่อง และไม่มีการประเมินผล โครงการนี้จัดให้เป็นระบบตั้งแต่วัตถุประสงค์ไปจนถึงตัวชี้วัด

วัตถุประสงค์

ปรับปรุงการทำงานและสร้างความเป็นระเบียบเรียบร้อยในสถานที่ทำงาน
ให้บุคลากรทุกฝ่ายตระหนักในความสำคัญของการบำรุงรักษาเครื่องจักร
ปลูกจิตสำนึกแห่งการปรับปรุงทั้งสถานที่ทำงาน วิธีการทำงาน และคุณภาพของงาน
สร้างคณะทำงานของบริษัทให้ดำเนินกิจกรรม 5ส ได้ด้วยตนเองในระยะยาว

แนวทางการดำเนินการ

ศึกษาสถานการณ์ปัจจุบัน
จัดลำดับความสำคัญของพื้นที่ต่างๆ เพื่อกำหนดพื้นที่ตัวอย่าง
ดำเนินโครงการร่วมกันระหว่างที่ปรึกษากับคณะทำงานของบริษัท
สรุปและมอบหมายงานที่ต้องปฏิบัติโดยที่ปรึกษา และนำไปปฏิบัติโดยคณะทำงานของบริษัท
ระหว่างดำเนินโครงการ ที่ปรึกษาและบริษัทติดตามร่วมกัน
สรุปผลเป็นช่วง คือ รายงานระหว่างโครงการ (Interim Report) และรายงานสิ้นสุดโครงการ (Final Report)
ที่ปรึกษาแนะนำสิ่งที่ต้องดำเนินการต่อหลังจบโครงการ

ผลที่คาดว่าจะได้รับ

ผลที่คาดว่าจะได้รับ	ตัวชี้วัด
การดำเนินกิจกรรม 5ส	ดำเนินการในพื้นที่ตัวอย่าง ขยายผล และจัดทำมาตรฐานความเป็นระเบียบเรียบร้อย
การตรวจติดตาม	จัดตั้งคณะกรรมการตรวจติดตาม ตรวจให้คะแนนในสถานที่ทำงาน และสรุปประเมินผล
ระบบการจูงใจ	คณะกรรมการส่งเสริมกิจกรรม การประกวดพื้นที่ 5ส และระบบการให้รางวัล
การฝึกอบรม	5ส สำหรับผู้บริหาร เทคนิคการดำเนินกิจกรรม 5ส และเทคนิคการตรวจประเมิน 5ส

ข้อเสนอแนะเบื้องต้น

ผู้บริหารระดับสูงต้องให้เวลากับโครงการนี้อย่างเต็มที่ตลอดเวลาของโครงการ
บริษัทต้องมีคณะทำงานสำหรับทำงานร่วมกับที่ปรึกษา และดำเนินกิจกรรมต่อภายหลังการให้คำปรึกษาแต่ละครั้ง
อุปกรณ์หรือสิ่งอำนวยความสะดวกที่จำเป็นต่อการให้คำปรึกษา

นำไปใช้หน้างานอย่างไร

กำหนดพื้นที่ตัวอย่างและถ่ายภาพก่อนเริ่ม
ตั้งคณะกรรมการตรวจประเมินพร้อมเกณฑ์ให้คะแนนที่ชัดเจน
จัดการประกวดพื้นที่และระบบให้รางวัลตั้งแต่ต้น
อบรมทั้งผู้บริหาร ผู้ดำเนินกิจกรรม และผู้ตรวจประเมิน

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

ทำ 5ส โดยไม่มีเกณฑ์ตรวจประเมิน จึงไม่มีมาตรฐานเดียวกัน
ไม่มีคณะทำงานภายใน ทำให้กิจกรรมหยุดทันทีที่ที่ปรึกษาไม่อยู่

คำถามที่พบบ่อย

โครงการ 5ส ใช้เวลานานเท่าไร

ขึ้นกับขนาดพื้นที่และจำนวนรอบการให้คำปรึกษา โดยทั่วไปเริ่มเห็นผลในพื้นที่ตัวอย่างภายใน 2–3 เดือน