บทสรุปสำหรับผู้บริหาร
- AM คือกิจกรรมเพื่อให้พนักงานผู้ใช้เครื่องสามารถดูแลเครื่องจักรของตนเองได้
- CLAIR = Cleaning, Lubrication, Adjusting, Inspecting, Repair
- การทำความสะอาดแบบตรวจสอบได้ถูกกำหนดให้เป็นขั้นแรก จึงต้องมี 5ส เป็นฐานราก
- การดำเนินการมี 7 ขั้น แต่ละขั้นต้องผ่านการตรวจประเมินก่อนขึ้นขั้นถัดไป
- ผลลัพธ์เชิงระบบคือปลดปล่อยเวลาช่างซ่อมบำรุง 20–30% ไปทำงานตามแผนและงานปรับปรุง
การบำรุงรักษาด้วยตนเอง (Autonomous Maintenance) เป็นเสาหลักที่สำคัญอย่างยิ่งของ TPM ที่ฝ่ายผลิตและพนักงานผู้ใช้เครื่องต้องตระหนัก และต้องผ่านการฝึกอบรมเพื่อนำไปสู่การปฏิบัติที่ถูกต้อง และสอดประสานกับเสาหลักอื่นของ TPM
CLAIR: งานพื้นฐานที่โอนไปยังผู้ใช้เครื่อง
| ตัวอักษร | กิจกรรม | เหตุผลที่ผู้ใช้เครื่องควรทำ |
|---|---|---|
| C | Cleaning — ทำความสะอาด | การทำความสะอาดคือการตรวจสอบ มือที่สัมผัสเครื่องจะพบรอยรั่ว รอยร้าว น็อตหลวม ก่อนเซ็นเซอร์ใดๆ |
| L | Lubrication — หล่อลื่น | จุดหล่อลื่นส่วนใหญ่ต้องการความถี่สูงกว่ารอบเข้าตรวจของช่าง |
| A | Adjusting — ปรับแต่ง | การปรับตั้งพื้นฐานที่ทำได้ทันทีในกะ ลดการรอช่าง |
| I | Inspecting — ตรวจสอบ | ผู้ใช้เครื่องรู้เสียงและการสั่นปกติของเครื่องดีที่สุด |
| R | Repair — ซ่อมแซมเบื้องต้น | งานเล็กที่ผ่านการฝึกและมีมาตรฐานรองรับ ไม่ต้องเปิดใบสั่งงาน |
7 ขั้นตอนของการบำรุงรักษาด้วยตนเอง
- ขั้นที่ 1 ทำความสะอาดครั้งใหญ่ (Initial Cleaning) ทำความสะอาดเชิงลึกพร้อมติดป้ายความผิดปกติ (Abnormality Tag) ทุกจุดที่พบ เกณฑ์ผ่าน: ป้ายทั้งหมดถูกบันทึกและจัดลำดับ
- ขั้นที่ 2 มาตรการต่อแหล่งกำเนิดสิ่งสกปรกและจุดเข้าถึงยาก แก้ที่ต้นเหตุของฝุ่น น้ำมันรั่ว และจุดที่เข้าถึงลำบาก เกณฑ์ผ่าน: เวลาทำความสะอาดลดลงอย่างวัดได้
- ขั้นที่ 3 จัดทำมาตรฐานชั่วคราว CIL มาตรฐานทำความสะอาด ตรวจสอบ หล่อลื่น ที่เขียนโดยผู้ใช้เครื่องเอง พร้อมความถี่และเวลาที่ใช้จริง เกณฑ์ผ่าน: ทำได้ครบภายในเวลาที่กำหนดในกะจริง
- ขั้นที่ 4 การตรวจสอบทั่วไป (General Inspection) อบรมความรู้เชิงระบบกลไก เช่น ระบบส่งกำลัง ระบบนิวเมติก ไฮดรอลิก ไฟฟ้า เกณฑ์ผ่าน: ผู้ใช้เครื่องอธิบายหลักการทำงานของชิ้นส่วนที่ตรวจได้
- ขั้นที่ 5 การตรวจสอบด้วยตนเอง (Autonomous Inspection) รวมมาตรฐาน CIL กับรายการตรวจของฝ่ายซ่อมบำรุงให้เป็นชุดเดียว ไม่ซ้ำซ้อน เกณฑ์ผ่าน: ไม่มีรายการตรวจที่ทำสองครั้งโดยสองฝ่าย
- ขั้นที่ 6 การจัดระเบียบและมาตรฐานในพื้นที่ ขยายมาตรฐานจากตัวเครื่องไปสู่พื้นที่โดยรอบ วัตถุดิบ เครื่องมือ และงานระหว่างทำ เกณฑ์ผ่าน: ความผิดปกติในพื้นที่ถูกมองเห็นได้ภายในไม่กี่วินาที
- ขั้นที่ 7 การบริหารด้วยตนเองอย่างเต็มรูปแบบ กลุ่มย่อยตั้งเป้าหมาย วัดผล และปรับปรุงเครื่องจักรของตนเองได้ต่อเนื่อง เกณฑ์ผ่าน: กลุ่มดำเนินการปรับปรุงได้เองโดยไม่ต้องมีที่ปรึกษา
ทำไมจึงต้องมี 5ส ก่อน
5ส เป็นกิจกรรมเพื่อสร้างสถานที่ทำงานและเครื่องจักรให้สะอาด เป็นระเบียบ สะดวกและมีประสิทธิภาพ อันเป็นพื้นฐานที่สำคัญต่อ TPM เนื่องจากการทำความสะอาดแบบตรวจสอบได้ถูกกำหนดให้เป็นขั้นแรกของการบำรุงรักษาด้วยตนเอง หากพื้นที่ยังไม่มีมาตรฐาน ความผิดปกติจะมองไม่เห็น
ผลลัพธ์ที่วัดได้
ในการดำเนินการที่ทำครบขั้นตอน เวลาช่างซ่อมบำรุง 20–30% ถูกปลดปล่อยจากงานประจำ ซึ่งเป็นกำลังคนที่ทำให้ก้าวไปสู่งานตามแผนและงานเชิงพยากรณ์ได้ หากไม่มีการปลดปล่อยเวลานี้ ฝ่ายซ่อมบำรุงจะไม่มีเวลาวางแผน และโรงงานจะยังคงอยู่ในสภาพเชิงรับต่อไปไม่ว่าจะตั้งใจเพียงใด
ถ้าผู้ใช้เครื่องอธิบายมาตรฐานด้วยคำพูดของตัวเองไม่ได้ แปลว่ามาตรฐานนั้นยังไม่มีอยู่จริง