“P” และ “M” ในที่นี้ไม่ได้ย่อมาจาก Preventive หรือ Productive Maintenance แต่ “P” ย่อมาจากคำว่า “Phenomenon” ซึ่งแปลว่า ปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นถึงแม้จะควบคุมได้ นอกจากนั้น “P” ยังย่อมาจาก “Physical” ซึ่งแปลว่า เกี่ยวกับทางด้านฟิสิกส์ ซึ่งเป็นสาเหตุที่ทำให้เกิดปรากฏการณ์ดังกล่าว “M” จะหมายถึง “Mechanism” ซึ่งแปลว่า ระบบกลไก และยังหมายถึงปัจจัยที่ใช้ในการผลิตหรือ 4M ที่ประกอบด้วย Man Machine Method และ Material
ทำไมเรื่องนี้จึงสำคัญ
สมรรถนะที่ดีเลิศของโรงงาน (Excellent Plant Performance) เป็นปัจจัยสำคัญขององค์กรในการเสริมสร้างศักยภาพการแข่งขันท่ามกลางภาวการณ์ปัจจุบัน ด้วยการผลิตสินค้าที่มีคุณภาพ (Product Quality) ส่งมอบตรงเวลา (On-time Delivery) และยืดหยุ่นต่อความต้องการของลูกค้า (Flexibility) โดยทั้งหมดอยู่ภายใต้ความตระหนักต่อการลดและควบคุมต้นทุนการผลิต (Cost Reduction and Control)
อย่างไรก็ตาม สมรรถนะที่ดีเลิศของโรงงานคงไม่สามารถเกิดขึ้นได้ หากเครื่องจักรและอุปกรณ์ในกระบวนการผลิตยังไม่มีความน่าเชื่อถือหรือความไว้วางใจได้เป็นร้อยเปอร์เซ็นต์ (Reliability) ซึ่งเป็นผลพวงมาจากความสามารถในการบำรุงรักษาที่ยังไม่เป็นร้อยเปอร์เซ็นต์เช่นเดียวกัน (Maintainability)
สาเหตุสำคัญมาจากการบำรุงรักษาเมื่อขัดข้อง (Breakdown Maintenance) ที่ไม่สมบูรณ์แบบ กล่าวคือ เป็นเพียงการแก้ปัญหาเฉพาะหน้า ไม่มีการหาสาเหตุที่แท้จริงหรือต้นตอของปัญหา ทั้งนี้อาจเป็นเพราะขาดความตระหนัก หรือขาดเครื่องมือในการช่วยหาต้นตอของปัญหาก็เป็นได้
สิ่งที่ต้องการวิเคราะห์
ความเสียหายเรื้อรังใดทำให้เกิดของเสียหรือทำให้เกิดเครื่องจักรเสีย ตามหลักการทำงานของเครื่องจักร
ตรวจจับสภาพเงื่อนไขที่จะทำให้ความผิดปกติเกิดขึ้น
ปัจจัยใดที่ทำให้เกิดปรากฏการณ์ต่างๆ ในรูปของ 4M
ที่มาของคำว่า P-M Analysis
ขั้นตอนที่ 1 ของการวิเคราะห์ด้วยหลัก P-M คือ การศึกษาหลักการพื้นฐานที่ใช้ในการสร้างเครื่องจักร ระบบกลไกของเครื่องจักร และโครงสร้างของเครื่องจักร และจากการศึกษาดังกล่าวนี้ จะทำให้เราสามารถทำการวิเคราะห์ปรากฏการณ์ต่างๆ ที่เกิดขึ้นกับเครื่องจักร โดยมองในมุมของความเป็นไปได้ตามหลักฟิสิกส์ ซึ่งถือเป็นขั้นตอนที่ 2 ในขั้นตอนนี้เป็นจุดสำคัญของการเริ่มต้นว่า เราจะสามารถหาสาเหตุที่แท้จริงของเครื่องจักรเสียได้หรือไม่
ในขั้นตอนที่ 3 เราจะทำการระบุเงื่อนไขที่เป็นไปได้ทั้งหมดที่จะทำให้เกิดปรากฏการณ์ดังกล่าว จากนั้นจึงทำการสังเกตว่าปัจจัยในการผลิตหรือ 4M อะไรบ้างที่เป็นตัวสร้างเงื่อนไขดังกล่าว แล้วทำการสรุปและวิเคราะห์ตลอดขั้นตอนที่ 4, 5, 6 และ 7 ตามลำดับ ในขั้นตอนที่ 8 เราจะทำการปรับปรุงเพื่อแก้ไขปัจจัยทั้งหมดที่พบว่ามีความผิดปกติ
P และ M
P — Phenomenon และ Physical · ความแปรปรวนที่เห็นได้ในช่วงที่เกิดความเสียหาย · การวิเคราะห์เพื่อให้เข้าใจการทำงานของเครื่องจักรตามหลักฟิสิกส์
M — Mechanism · เข้าใจระบบกลไกว่าอย่างไรปกติ อย่างไรผิดปกติ · ศึกษาหลักการทำงานของกลไกต่างๆ
4M — Machine, Man, Material, Method · หาความผิดปกติที่เกิดขึ้นจากเครื่องจักร คน และวิธีการทำงาน · วิเคราะห์หาสาเหตุและผลที่เกิดขึ้น