การตรวจประเมินโรงงาน · TPM · OEE · Lean · Industry 4.0
Lean Manufacturing

TPM สำหรับโรงงานแบบลีน: ลดความสูญเสียด้วยแนวคิดลีน

ระบบดึง (Pull) ที่วางบนเครื่องจักรที่เสียบ่อย จะกลายเป็นระบบที่หยุดบ่อย

TPM Consulting มิถุนายน 13, 2026 9 นาที

บทสรุปสำหรับผู้บริหาร

  • ลีนต้องการเวลาที่คาดการณ์ได้ TPM คือสิ่งที่ทำให้เวลานั้นคาดการณ์ได้
  • การตั้งชื่อความสูญเสียคือการอบรม การแปลงเป็นเงินต่อปีคือการให้คำปรึกษา
  • สินค้าคงคลังคือความสูญเสียที่ซ่อนความสูญเสียอื่นไว้
  • SMED บนการเปลี่ยนรุ่นที่ถี่ที่สุดสองรายการ มักคืนกำลังการผลิตมากกว่าการซื้อเครื่องใหม่
  • มาตรฐานงาน (Standard Work) คือกลไกเดียวที่รักษาผลการปรับปรุงไว้ได้

การดำเนินการ TPM บางครั้งต้องมีกิจกรรมอื่นควบคู่กันไปด้วย เพื่อเป็นส่วนเสริมหรือเพิ่มศักยภาพ เช่น กิจกรรม 5ส การควบคุมด้วยการมองเห็น ระบบป้องกันความผิดพลาด และเทคนิคทางวิศวกรรมอุตสาหการ ทั้งหมดเพื่อลดความสูญเสียในกระบวนการผลิต ซึ่งเป็นแนวทางไปสู่ระบบการผลิตแบบปราศจากความสูญเสีย

DefectsOverproduction WaitingTransport InventoryMotion Extra processingUnused talent Quantify each waste in currency per year before choosing the elimination sequence.
รูปที่ 1 ความสูญเสีย 8 ประการ ประการที่ 8 คือความคิดของพนักงานที่ไม่ถูกใช้ ซึ่งเป็นตัวชี้ว่าอีก 7 ประการจะถูกกำจัดอย่างถาวรหรือไม่

ทำไมลีนจึงต้องการ TPM

ลีนตั้งอยู่บนเวลาที่คาดการณ์ได้ ระบบดึง ขนาดล็อตเล็ก และบัฟเฟอร์ต่ำ ล้วนสมมติว่าเครื่องจักรจะเดินเมื่อถูกเรียกใช้ เมื่อเครื่องจักรเสียโดยไม่คาดคิด ระบบที่ออกแบบมาให้บาง จะสะดุดทันที ในทางกลับกัน TPM ที่ทำโดยไม่มองกระแสงานทั้งสาย ก็จะได้เครื่องจักรที่พร้อมใช้งานสูงในจุดที่ไม่ใช่คอขวด

เดินตามวัสดุ ไม่ใช่ตามผังองค์กร

การเดินสำรวจความสูญเสียคือการติดตามผลิตภัณฑ์หนึ่งชิ้นตลอดกระบวนการ ตั้งแต่รับวัตถุดิบจนถึงส่งมอบ บันทึกทุกครั้งที่วัสดุรอ เคลื่อนที่ ถูกตรวจ ถูกแก้ไข หรือถูกจับต้องโดยที่รูปร่างและหน้าที่ไม่เปลี่ยน ความสูญเสียจะกระจุกตัวที่จุดส่งต่อ ระหว่างกะ ระหว่างแผนก และระหว่างระบบวางแผนกับหน้างาน

ความสูญเสียที่พบฐานการคำนวณมูลค่าต่อปี
พนักงานเดินไปหยิบเครื่องมือส่วนกลาง14 เที่ยว/กะ × 3.5 นาที × 3 กะ × 240 วัน960,000 บาท
งานแก้ช่วงเริ่มเดินเครื่อง38 ชิ้น/การเปลี่ยนรุ่น × 6 ครั้ง/สัปดาห์1,840,000 บาท
งานระหว่างทำระหว่างสองสถานีเฉลี่ย 410 ชิ้น คิดเป็นสต็อก 21 วัน610,000 บาท (ต้นทุนถือครอง)
รอผลปล่อยคุณภาพเฉลี่ย 22 นาที × 6 ล็อต/วัน780,000 บาท

โจมตีเวลาเปลี่ยนรุ่นก่อนโจมตีตัวเครื่อง

  1. ถ่ายวิดีโอการเปลี่ยนรุ่นทั้งกระบวนการ ตั้งแต่ชิ้นดีสุดท้ายถึงชิ้นดีชิ้นแรก รวมการเดินและการค้นหา วิดีโอคือข้อมูล ไม่ใช่ความทรงจำ
  2. แยกงานภายในออกจากงานภายนอก สิ่งใดทำได้ขณะเครื่องยังเดินคืองานภายนอก โดยทั่วไป 30–50% ของเวลาที่สังเกตได้เป็นงานภายนอกที่ถูกทำแบบภายใน
  3. แปลงงานภายในเป็นงานภายนอก เตรียมเครื่องมือล่วงหน้า อุ่นแม่พิมพ์ จัดชุดน็อต เตรียมเอกสารให้พร้อม
  4. ลดทอนงานที่เหลือ อุปกรณ์ถอดเร็ว ความสูงมาตรฐาน ค่าตั้งที่ทำเครื่องหมายสี และการตัดการปรับแต่งด้วย Centre-lining
  5. ทำให้เป็นมาตรฐานและฝึกอบรม เขียนลำดับใหม่เป็นมาตรฐานงานพร้อมบทบาทต่อคน แล้วรันภายใต้การสังเกตจนได้ผลเท่ากันทุกกะ

ตัวอย่างจากหน้างาน

สายบรรจุอาหารแห่งหนึ่งใช้เวลาเปลี่ยนรุ่นเฉลี่ย 96 นาที ทำสัปดาห์ละ 6 ครั้ง การวิเคราะห์วิดีโอพบว่า 41 นาทีเป็นการค้นหาเครื่องมือและเดินไปหยิบชิ้นส่วน หลังจัดชุดอุปกรณ์และเตรียมล่วงหน้า เวลาเปลี่ยนรุ่นนิ่งที่ 40 นาที คืนเวลาผลิตราว 290 ชั่วโมงต่อปีโดยไม่ใช้เงินลงทุน

ที่ใดไม่มีมาตรฐาน ที่นั่นไม่มีการปรับปรุง มีเพียงการเปลี่ยนแปลง


ขอรับการตรวจประเมินโรงงาน

เริ่มจากการตรวจประเมินหน้างานที่วัดได้จริง

การตรวจประเมินเบื้องต้น 3 Man-days จบด้วยรายงานความพร้อม จุดอ่อนที่ต้องแก้เร่งด่วน และแผนดำเนินการ TPM

ขอรับการตรวจประเมินโรงงาน รับหนังสือฟรี

Discover more from TPM Consulting

Subscribe now to keep reading and get access to the full archive.

Continue reading